|
Schapendrijven
Inleiding
Het werk waar de Border Collie oorspronkelijk voor gefokt is, bestaat het nauwkeurig sturen van een kudde schapen. In tegenstelling tot de meeste rassen uit de herdershondengroep die hoeden (oftewel het bijeenhouden van de kudde op een bepaalde plaats en de kudde beschermen) wordt de Border voornamelijk gebruikt voor het drijven van schapen (het ophalen van schapen uit de heuvels, het verweiden, het brengen naar stal of markt etc.). In het heuvelachtige landschap moeten de schapen langs bomen en struiken, en door greppels opgehaald worden.
Border Collie uit Wales aan het werk.
Foto op groot formaat (75kb JPEG)Voor de verzorging van de schapen is het vaak ook nodig dat ze in een kleine ruimte bijeen gedreven moeten worden, of dat een paar schapen uit de kudde afgezonderd moeten worden (denk aan lammertijd, het enten of het kappen van de hoeven). Hiervoor is een bijzondere hond nodig, zo bijzonder dat hij vaak het werk van zeven tot acht man in zijn eentje weet te klaren. Hiertoe heeft de hond een (beperkte) set commando's geleerd, die met de stem of met een fluitje worden gegeven.
Wedstrijden
In 1873 werd in Bala (Wales) de eerste officiële wedstrijd schapendrijven gehouden. Deze wedstrijden zijn intussen uitgegroeid tot een volwassen sport, compleet met competitie, nationale en internationale kampioenschappen.
Het aardige van de vorm waarin de wedstrijd is gegoten, is dat het een behoorlijk nauwkeurige afspiegeling is van het werk dat een Border Collie in het veld moet doen. Alle elementen als ophalen, wegdrijven, scheiden en het in een kleine ruimte krijgen van schapen zitten in het parcours verwerkt. Als extra en belangrijkste element is opgenomen dat ook de uitvoering meetelt in de punten. In Nederland kennen wij naast het oorspronkelijke Engelse parcours, ook een Hollands parcours waarin bijvoorbeeld een trailer of behandelsloot als extra (vaak moeilijke) onderdelen zijn opgenomen.
In het Verenigd Koninkrijk zijn zowel wedstrijden voor één (Single) als voor twee honden (Brace).
Single
Als voorbeeld is hier een veel gebruikt parcours opgenomen. Op het plaatjes kunnen de diverse delen aangklikt worden. De hond vertrekt onderaan bij de herder (zie pijl) en gaat over links of rechts naar de kudde schapen die bovenaan in het plaatje staan.
Hoewel de vorm vaak hetzelfde lijkt, zijn er voor de organisatie nog genoeg moeilijkheidsfactoren in te bouwen door natuurlijke hindernissen als struiken (schapen uit zicht), greppels (hond moet de schapen in een rechte lijn sturen) en heuvels (sommige schapen lopen graag heuvel op) te gebruiken, of te variëren met schapenras of type schaap (wel of niet gewend aan honden), etc.
Outrun
De hond wordt bij de handler vandaan gestuurd en loopt in een boog (die idealiter de vorm van een peer heeft) tot achter de schapen. Op dat punt wordt de hond vaak 'down' gefloten om te voorkomen dat de schapen te snel vertrekken. De moeilijkheid zit hier vaak in de afstand die de hond neemt t.o.v. de schapen. Te kort er achter komen, blijkt vaak problemen op te leveren in het hele parcours, daar de schapen vaak zo zeer geschrokken zijn dat ze op volle snelheid er vandoor gaan.
Lift
Het moment dat de schapen richting de herder beginnen te lopen, wordt de lift genoemd. Hier laat de hond zijn overwicht zien (als schapen niet willen lopen) of zijn beheersing zien (als de schapen schichtig zijn).
Fetch
Het eerste rechte stuk naar de handler lijkt makkelijk, maar de schapen moeten beheerst gebracht worden en in een rechte lijn door twee poorten heen. Vaak ontstaan hier de eerste echte problemen door de snelheid van zowel hond als schapen. Soms is de rest van de kudde, waar niet mee gelopen wordt, in zicht van de schapen, waardoor ze graag naar de andere kudde willen.
Drive
Nadat de schapen bij de handler gebracht zijn, wordt het parcours vervolgd door achter de handler om naar de linker 'gate' te gaan. Van daaruit steekt de kudde dwars over naar de rechter gate (de 'Cross drive') en door naar het volgende onderdeel (de shedding ring). Als er schapen langs de hekken lopen, wordt dit bestraft met puntenaftrek. Idem tijdens het hele parcours, voor het afwijken van de (denkbeeldige) ideale lijn
Shed
De shedding ring bestaat uit een cirkel van hoopjes zaagsel. Het is de bedoeling om binnen de ring een of meerdere schapen (soms gemerkt door een halsband) van de rest af te scheiden. Voordat er een (door de jury goedgekeurde) shed is gemaakt, mogen er geen schapen buiten de ring lopen. Afhankelijk van het temperament van de schapen en de samenwerking tussen handler en hond kan dit onderdeel veel tijd kosten. Heeft de hond laten zien de schapen te kunnen scheiden en gescheiden te kunnen houden, dan begint de tocht naar het laatste onderdeel.
Pen
De schapen moeten hier in een kleine, door hekken afgezette ruimte worden gedreven. Het lijkt makkelijker dan het is, omdat er geen schapen mogen ontsnappen. Schapen voelen haarfijn aan wanneer ze opgesloten gaan worden en zullen dus vaak uit alle macht proberen om uit de pen te blijven. Dit onderdeel laat het nauwkeurig werken op korte afstand zien. Door kleine correcties en met de juiste hoeveelheid druk moeten de schapen ertoe bewogen worden de pen in te gaan.
Algemeen
De hond dient goed onder appel te werken. Honden die te wild zijn of bijten naar de schapen kunnen gediskwalificeerd worden.
Overige onderdelen
Soms worden andere onderdelen als een 'Maltese cross' (een kruispunt, afgezet met hekken, waarbij de schapen recht over moeten steken en niet door de zijuitgangen mogen ontsnappen) en een kar (met aparte in- en uitgang) opgesteld.
Taz drijft de schapen weg.
Groot formaat foto (22KB JPEG).
Brace
In Groot-Brittannië worden ook wedstrijden gelopen met twee honden tegelijk. Hiervoor is het parcours ietwat aangepast. Zo wordt een hond naar links en de ander naar rechts gestuurd bij de Outrun. Bij de Shed wordt een deel van de schapen in een open Pen gezet (waarbij een hond de Pen bewaakt) en wordt het andere deel door de andere hond naar de reguliere Pen gevoerd. Belangrijk tijdens een Brace wedstrijd is dat de beide honden elkaar nooit mogen kruisen.
Copyright © 1998-2013 Jigal van Hemert & Danielle Boshouwers
URL: http://www.bordercollies.nl/dherd.shtml
This page last modified: Wednesday, 30-Jul-2008 16:41:33 CEST
|
