Schapendrijven

Het werk

In het land van oorsprong van de Border Collie - Groot-Brittannië - bepaalt het landschap al sinds eeuwen op welke wijze men van het land gebruik kan maken. Het land bestaat voornamelijk uit kalk- en lijsteen, die op vele plaatsten in het landschap door de vruchtbare aarde heen naar boven komen. Vaak zijn de heuvels en bergen van een dusdanige vorm en steilheid dat er best landbouw mogelijk is, maar dat oogsten met moderne machines problemen zou geven. Extensieve veehouderij ligt dan voor de hand.

Landschap in Noord-Wales, wat ook wel 'sheep country' wordt genoemd. Op de groot formaat foto (58KB JPG) zijn talloze schapen als witte stipjes te zien.

Al heel lang zijn de steile heuvels het domein van de schapen, die met hun kleine hoeven de grond verstevigen. Waar in vlakke landen het verweiden en bijeen drijven tegenwoordig met motoren gebeurt, blijft op de rotsige hellingen de Border Collie de enige mogelijkheid om dit werk te verrichten. Een Border kan daar het werk van zeven tot acht man in z'n eentje klaren.

Werkzaamheden

Een aantal werkzaamheden ziet men terug in onderdelen van het parcours op een trial. Aan de hand van onderstaande voorbeelden is dan ook goed te zien dat zo'n parcours in feite een samenvatting is van de dagelijkse werkzaamheden.

Verweiden en verzamelen

Regelmatig zal het voorkomen dat een groep schapen op een andere wei moet grazen of dat er wegens verkoop, medische behandeling, scheren, etc. een groep bijeengedreven moet worden. Hiervoor is het nodig dat de hond een wijde omtrekkende beweging maakt (de Outrun) en de schapen vervolgens naar de boer brengt (de Fetch). Bij de Fetch is het verwijden nagebootst door de schapen tussen twee hekken door te laten drijven. Het verdere verplaatsen van schapen over de weg (een normaal verschijnsel in het Verenigd Koninkrijk) wordt verder vertegenwoordigd door de Crossdrive.

Na de Outrun worden de schapen naar de handler gedreven. Groot formaat foto (60KB JPG)

Ophokken en vervoeren

Deze werkzaamheden zijn terug te vinden in de Pen en het Maltese Cross en - bij het Hollands Parcours - in de Trailer en de Behandelsloot. Al deze onderdelen testen het vermogen om met precisie de schapen in een kleine ruimte te brengen of door een smalle gang te sturen. Enige malen per jaar moeten schapen ontwormd worden, worden de hoeven nagekeken en bekapt en volgt er een voetbad tegen hoefrot. In de zomermaanden vindt regelmatig behandeling tegen insecten (dompelbad in behandelsloot) plaats. De onderdelen in de trial laten de geweldige precisie zien waarmee de handler en zijn hond de schapen kunnen manoeuvreren. Te veel druk zou de kudde uiteen laten vliegen en te weinig overwicht resulteert in een groep schapen die voor de ingang blijft staan wachten.

Een of enkele schapen afzonderen

Voor individuele behandeling, voor het aanbrengen van een markeerblok bij de ram, voor het selecteren voor verkoop, etc. is het soms nodig om een of meerdere schapen van de kudde af te zonderen. De handler moet hierbij zorgen dat de geselecteerde schapen aan een kant van de kudde komen te staan, waarna de hond de groep in tweeën splits en de af te zonderen dieren van de kudde wegdrijft. Dit is precies de beschrijving van het onderdeel de Shed (of de Single in het geval van een schaap). De moeilijkheidsgraad is bij een trial verhoogd doordat dit onderdeel binnen een ring moet plaatsvinden, waarbij schapen die de ring voortijdig verlaten voor strafpunten zorgen.

Zelfstandigheid

Het bijeen drijven van een kudde schapen (het grootste deel is buiten beeld) Groot formaat foto (44KB JPG)

De toekomst

Helaas treft het economisch klimaat in Groot-Brittannië ook, of misschien met name, de agrarische sector, zodat veel boeren genoodzaakt zijn hun bedrijf te sluiten. In andere landen worden honden veelal vervangen door motoren, zodat ook daar het aantal werkende Border Collies afneemt. Hopelijk blijft er genoeg werk voor dit prachtige ras over, zodat we ook in de toekomst verzekerd kunnen zijn van voldoende schapendrijvend werkvermogen.